“เหนื่อยงานพอทน เหนื่อยคนพอเลย” ประโยคยอดฮิตที่สะท้อนความจริงของคนทำงานได้ดีที่สุด
ในแต่ละวันเราต้องปฏิสัมพันธ์กับผู้คนมากมาย ซึ่งส่งผลต่อพลังงานในตัวเราอย่างเลี่ยงไม่ได้ บางบทสนทนาช่วยเติมพลัง แต่บางพฤติกรรมกลับ “ดูดพลัง” จนเราหายใจไม่ทั่วท้อง บทความนี้จะชวนคุณมาสังเกต 8 รูปแบบพฤติกรรม Toxic Behaviors ที่อาจกำลังบั่นทอนทีม และวิธีรับมือเพื่อรักษาความนิ่งในใจเราครับ
ทำไมเราต้องเข้าใจพฤติกรรม Toxic?
คำว่า “Toxic” ในที่นี้ ไม่ได้หมายถึงการตัดสินว่าใครเป็นคนไม่ดี แต่คือการอธิบาย “ผลกระทบ” ที่บั่นทอนความไว้วางใจและความปลอดภัยในทีม การรู้เท่าทันจะช่วยให้เราอยู่ร่วมกับสภาพแวดล้อมต่าง ๆ ได้อย่างมีสติ
8 พฤติกรรม Toxic Behaviors ในที่ทำงานที่พบบ่อย (และวิธีรับมือ)
1. Energy Vampire (นักดูดพลัง)
คนที่มองเห็นแต่อุปสรรค บ่นทุกเรื่อง และทำให้บรรยากาศตึงเครียดตลอดเวลา
- วิธีรับมือ: จำกัดเวลาสนทนา ตั้งขอบเขต (Boundary) ให้ชัดเจน รับทราบแต่ไม่รับมาใส่ใจ
2. The Blamer (นักโทษ)
คนที่โยนความผิดให้ผู้อื่นเสมอ ยกเว้นตัวเอง เพื่อปกป้องภาพลักษณ์ของตน
- วิธีรับมือ: อ้างอิงข้อเท็จจริงมากกว่าอารมณ์ และแยกแยะหน้าที่รับผิดชอบให้ชัดเจน
3. Drama King/Queen (เจ้าบทบาท)
ใช้การแสดงออกทางอารมณ์ที่รุนแรงเพื่อข่มหรือควบคุมคนอื่น
- วิธีรับมือ: รักษาความนิ่ง กลับมาอยู่กับลมหายใจ และไม่เผลอเข้าไปร่วมในวงจรพายุอารมณ์นั้น
4. The Manipulator (ผู้บงการชั้นเชิงสูง)
ใช้การพูดอ้อม ๆ หรือสร้างความรู้สึกผิดเพื่อให้ได้ในสิ่งที่ตนต้องการ
- วิธีรับมือ: ฟังด้วยความเข้าใจ แต่ไม่จำเป็นต้องทำตามทุกอย่าง ความเห็นใจไม่เท่ากับการยอมเสมอไป
5. The Criticizer (นักวิจารณ์ติดนิสัย)
ติได้ทุกเรื่องแม้ไม่มีใครถาม และเชื่อว่าความคิดตนถูกต้องที่สุด
- วิธีรับมือ: แยก “ความคิดเห็นของเขา” ออกจาก “คุณค่าในตัวเรา” เลือกเก็บเฉพาะส่วนที่พัฒนาได้จริง
6. Control Freak (นักควบคุม)
ต้องกำหนดทุกอย่างและสั่งให้ทุกคนทำตามวิธีของตนเท่านั้น
- วิธีรับมือ: โฟกัสที่บทบาทหน้าที่ของเรา และสื่อสารขอบเขตการทำงานที่ชัดเจน
7. Passive-Aggressive (สายประชดประชัน)
ไม่พูดตรง ๆ แต่สื่อสารผ่านความเงียบ การเสียดสี หรือการต่อต้านเงียบ
- วิธีรับมือ: สื่อสารอย่างตรงไปตรงมาและสุภาพ ความชัดเจนจะช่วยลดความคลุมเครือได้ดีที่สุด
8. The Taker (ผู้รับฝ่ายเดียว)
ใช้ความน่าสงสารเพื่อขอความช่วยเหลือบ่อยครั้ง แต่ไม่เคยหยิบยื่นความช่วยเหลือกลับ
- วิธีรับมือ: ฝึกปฏิเสธอย่างสุภาพ และระลึกไว้ว่าเราไม่ได้มีหน้าที่ต้องแบกรับปัญหาของทุกคน
พื้นที่ปลอดภัย (Safe Space) คือทางออกที่ยั่งยืน
ในแนวทาง Heartflow Facilitation เราเชื่อว่าพฤติกรรม Toxic มักเกิดจากความกลัวหรือกลไกการเอาตัวรอด
การแก้ปัญหาที่ยั่งยืนไม่ใช่การเปลี่ยนคนอื่นทันที แต่คือการ “ดูแลพื้นที่” ให้ชัดเจนและปลอดภัยพอ เมื่อบรรยากาศในทีมเอื้อต่อการรับฟังและการเคารพขอบเขตของกันและกัน พฤติกรรมที่แข็งกร้าวจะค่อย ๆ คลายลงเอง
ทีมที่แข็งแรง ไม่ใช่ทีมที่ไม่มี Toxic Behavior แต่คือทีมที่กล้าสื่อสาร กล้ายอมรับ และกล้าดูแลตักเตือนกันอย่างจริงใจ
ลองสังเกตตัวเองดูนะคะว่า วันนี้เราเผลอเป็นคน Toxic ในสายตาใครหรือเปล่า? รู้ตัวก่อน แก้ไขได้ทันทีค่ะ
